Những bài hát của Đoàn Chuẩn & Từ Linh mà thính già VN vẫn thường nghe trước năm 75 là : Tình nghệ sĩ, Lá thư, Lá đổ muôn chiều, Cánh hoa duyên kiếp, Chuyển bến, Tà áo xanh (Dang dở), Gửi gió cho mây ngàn bay, Đường về miền Bắc, Thu quyến rũ. Cũng trước 75, thình thỏang trong Ban ” Tiếng Nhạc Tâm Tình” của Anh Ngọc cũng có cho phát bài “Ánh trăng mùa Thu”. Sau năm 75 ta thấy các ca sĩ - mới cũng như cũ- theo nhau hát bài “Gửi người em gái”. Sau đấy thì lại xuất hiện bài “Màu nắng có bao giờ phai” và một vài bài khác. Lần đấu tiên tôi nghe bài GNEG là do Ánh Tuyết bên VN hát (không phải “Ánh Tuyết ngày xưa”, trước 75 ở miền Nam ).

Bài MNCBGP thì tôi nghe ai đấy hát trên CD nhưng nghe qua một lần thì tôi ít còn thích nghe lại. Có cái gì đó mà khi nghe những bài như GNEG hoặc MNCBGP tôi cảm thấy như không có cái “chất” của ĐC trước kia. Tất nhiên đây là cảm nhận chủ quan. Cách đây mấy năm, có lần nam danh ca Anh Ngọc ( một người xưa kia từng hát không thiếu một bài nào của ĐC & TL ) ông ấy hỏi tôi:”Anh nghĩ thế nào về bài “Gửi người em gái” ?” Tôi trả lời ông như tôi vừa viết ở trên. Điều đó có nghĩa là ông cũng thấy “có cái gì đấy” khi ông nghe bài hát đó, tuy ít lâu sau thì ông hát bài này ở một trong những CD cuối đời của ông.

Những bài hát của Đoàn Chuẩn & Từ Linh (người viết lời hát) mà tôi nghe trước năm 75 thì bài nào tôi cũng đều thích. Giai điệu bài nào cũng mượt mà, trữ tình, đặc biệt gợi cảm. Qua những tháng năm trong đời, những lúc hứng khởi thì tôi vẫn hát một đọan này hay một đọan nọ của các bài đã nêu. Còn đàn thì tôi vẫn thường xuyên đàn những giai điệu ấy vào những lúc rảnh rỗi. Người thích nghe những bài hát của ĐC & TL sẽ để ý thấy điều này: Những bài hát của ông, mà phần lời của Từ Linh thể hiện rất hợp ý tình xuất phát từ giai điệu, thì thường đều có âm hưởng như một cuộc tả tình, một thứ tâm sự với một người bạn thân hay một người yêu. Cách ông triển khai giai điệu tất nhiên vẫn theo cung cách chung là có đọan trầm, có đọan bổng, có đọan “chuẩn bị”, có đọan “cao điểm” của tình cảm và cảm xúc, thể hiện ở những nốt cao nhất nơi bài hát, thế nhưng cách làm của ông rất chừng mực. Ví dụ: Bài “Tình nghệ sĩ”, giai điệu thật đẹp, nguyên tác theo âm giai Re-Trưởng, nhưng âm vực chỉ nằm trong ranh giới của nốt thấp nhất là nốt La và cao nhất là nốt Si .

Bài “Tà áo xanh”, “Lá thư”, cả hai đều ở âm giai Do-Trưởng, thì có âm vực rộng hơn, từ nốt thấp nhất là Sol (Lá thư) và cao nhất là Mi ( cả hai bài TAX và LT ) và ở đọan kết thì ông cho giai điệu kết thúc ở nốt “Do cao” . Còn hầu hết những bài khác thì đều có khuynh hướng kết thúc với nốt chủ âm thấp nhất . Do đó mà người hát ở các buổi phát thanh khi xưa hoặc trong các băng nhạc vẫn có thể tôn trọng cách kết thúc giai điệu của tác giả, nhưng khi ra hát trước công chúng, về mặt “trình diễn”, người ta cần kết cao hơn một bát độ so với nguyên tác. Nhưng làm như thế thì có tí vấn đề ! Chẳng hạn như bài “Gửi gió cho mây ngàn bay”; tác giả kết thúc bằng hai nốt Sol và Do thấp nhất trong khóa Sol (“..về đây với Thu trần gian ..”) thì người hát thường có khuynh hướng đưa hai nốt kết đó lên bát độ nhưng không phải cải sửa lời hát. Riêng bài “Thu quyến rũ”, cũng vì muốn giải quyết cái mục đích “trình diễn” đó mà người ta đưa hai nốt kết lên bát độ, nhưng buộc lòng phải đổi hai chữ trong lời ca: Thay vì “.. người mơ không đến bao giờ..” thì ngừơi ta hát “..người mơ không đến cùng tôi !” Về mặt văn chương chữ nghĩa mà nói thì hai câu đó có ý nghĩa rất khác nhau ! Quan trọng hơn nữa: nếu chỉ chú ý đến ý tình của phần nhạc mà thôi thì người am hiểu về nhạc tính của những bài hát sẽ nhận thấy ngay là cách kết thúc bài hát ở nốt thấp hay nốt cao đều có ý nghĩa khác nhau hoàn toàn. Mà trong hai bài TQR và GGCMNB mà tôi đơn cử làm ví dụ thì ý tình khi kết bằng “người mơ không đến bao giờ” hoặc “Về đây với Thu trần gian” ở nốt chủ âm thấp có ý nghĩa như một tiếng thở dài nhẹ nhàng, như phần kết thúc của một mẩu tự tình hay tâm sự.

Khi hát bài “Gửi gió cho mây ngàn bay” , tôi theo đúng nguyên tác, và ngay khi sử dụng cái Saxo để kết thì trong phần hoà âm tôi cũng giữ nguyên nốt thấp, chỉ sử dụng dàn vĩ cầm ở phần nhạc nền để “lôi” nó lên bát độ ; “gọi là cho có tí khởi sắc khi kết” !

Thanh Trang
Nam Cali, Thu 2004