Trên sân khấu của Santa Clara Convention Center cuối tuần qua, trong ngày tình yêu, 14 tháng Hai, hội thiện nguyện International Children Assistance Network (ICAN) một lần nữa đã trở lại với San Jose trong một chương trình văn nghệ có cái tên quen thuộc Hát Cho Tuổi Thơ. Và đây là lần thứ hai.

Đại đức Thích Pháp Chơn, sáng lập viên ICAN, cho biết mục đích của chương trình nhằm gây quỹ giúp đỡ các trẻ em nghèo đói và thất học ở Việt Nam và một phần khác nhằm xây dựng một cơ sở từ thiện mang tên Tuệ Tĩnh Đường, một trung tâm chữa bệnh cho người nghèo ở Huế.

Chương trình Hát Cho Tuổi Thơ không phải chỉ có cái tên gọi quen thuộc mà thôi. Chương trình còn có người nhạc trưởng quen thuộc Thomas Ngô (năm trước đã mang Ngô Thụy Miên đến San Jose), cũng như những giọng ca quen thuộc của các ca sĩ như Khánh Ly, Aùi Vân, Anh Ngọc, Vũ Khanh, Quang Tuấn, Trần Thái Hòa. Ngay cả những nhạc phẩm được trình bày trong chương trình cũng vậy, cũng là tác phẩm của các nhạc sĩ tăm tiếng quen thuộc như Văn Cao, Đoàn Chuẩn, Từ Linh và Lam Phương. Liệu một chương trình tưởng chừng như "không có gì mới" đó có đủ làm hài lòng người xem hay không? Câu trả lời, theo lẽ tự nhiên, xem ra không có gì thuận lợi cho người xây dựng chương trình. Nhưng rồi, điều bất ngờ hơn hết, Hát Cho Tuổi Thơ 2 lại thành công hơn mọi người vẫn tưởng.

Sự thành công bất ngờ này, (ở ngoài tài năng tổ chức, số vé bán ra, kỹ thuật hòa âm, phối khí, thiết lập âm thanh cho cả hai xuất trình diễn trong ngày) lại thuộc về một (khám phá của Thomas Ngô) MC xa lạ đến từ Houston, Texas. Ông có cái tên vẫn còn quá mới, vẫn chưa từng được nghe ở San Jose, Vĩnh Lạc.

Vĩnh Lạc không phải chỉ đóng vai MC, ông còn là nhạc sĩ dương cầm trong cả chương trình. Tràng pháo tay đầu tiên chào đón ông bước ra sân khấu, tôi nghĩ, hoàn toàn có tích cách lịch sự. Người MC đó xuất hiện với những điều lạ lùng khác: cái dáng đi uốn éo và bộ complet có ống quần hơi ngắn trên mắt cá. Vĩnh Lạc đi vào chương trình thật nhanh. Người nghe, hẳn nhiên chưa quen, hơi ngỡ ngàng, hụt hẫng vì cái tốc độ nói đó. Ông mở đầu bằng câu hỏi "âm nhạc là gì?" Một cái nhập đề hơi xa. Định nghĩa của ông cũng thật ngắn gọn, "Nhạc bắt đầu từ âm thanh. Âm thanh là tiếng độngɢ Ông bất chợt trích dẫn Âu Dương Tu, "xúc nhi minh chi" sờ đến thì nó ngân nga lên, kêu lên. Ông chỉ muốn giới thiệu đến mọi người "ba tiếng kêu" khác nhau của Đoàn Chuẩn, Từ Linh "tiếng kêu của tình yêu, tiếng kêu anh gọi em trong mùa xuân của tuổi trẻ, thứ tình yêu sản phẩm của thi ca, của Lam Phương "là lời gọi khát khao, thèm được ăn, được thở, được sống, là tiếng kêu thiết tha," và của Văn Cao "là âm vang từ vùng đất tĩnh mịch ở phía bên kia chân trời bí ẩn của kiếp người."

Vĩnh Lạc giới thiệu Anh Ngọc là "hiện vật lịch sử của một thời kỳ thưởng ngoạn đã ra đi mãi mãi không bao giờ trở lại," gọi theo thứ tự "alphabet" Ái Vân, Khánh Ly, Vũ Khanh là "ba giọng ca hàng đầu của nền ca nhạc hải ngoại," gọi Quang Tuấn, Trần Thái Hòa là "hai giọng ca trẻ, tràn đầy sức sống và hứa hẹn một tương lai rực rỡ."

Cho đến lúc đó, người ta vẫn chưa thấy rõ Vĩnh Lạc là ai. Người ta vẫn còn ngờ ngợ đã nghe những điều tương tự ở đâu đó, từ trước.

Vĩnh Lạc chỉ thực sự làm kinh ngạc người nghe sau đó, sau khi họ bắt theo kịp cái tốc độ nói đó. Nhưng vấn đề không phải chỉ là vận tốc mà là cách trình bày bác học về âm nhạc của Vĩnh Lạc. Trước đây, mọi người chỉ nghe đơn thuần, qua các MC khác, một cách trình bày duy nhất mang tính chất văn chương dành cho âm nhạc, sử dụng từ ngữ văn chương để minh họa âm nhạc, mang cái thừa (văn chương) thế vào cái thiếu (âm nhạc). Vĩnh Lạc có cái lợi thế của thế võ "song thủ hổ bác." Ông, như những MC khác, trước hết và như thường lệ, mở ra những cái nhìn mới hơn trên những nhạc phẩm đã cũ. Ông, hơn những MC khác, đã dùng nhạc để minh họa nhạc.

Vĩnh Lạc, khi bàn về bài Bến Xuân của Văn Cao, đã đồng ý với Phạm Duy nhạc phẩm đó là "tuyên ngôn của chủ nghĩa lãng mạn." Ở một chỗ khác, Vĩnh Lạc không đồng ý với Phạm Duy trong quan điểm coi con thuyền trong nhạc của Đoàn Chuẩn, Từ Linh là con thuyền của Văn Cao trong bài Trương Chi. Theo Vĩnh Lạc, trong nhạc Đoàn Chuẩn, Từ Linh có rất nhiều màu xanh và hình ảnh con thuyền. Màu xanh là ước mơ đến một chân trời khoảng khoát, bao la. Con thuyền của Đoàn Chuẩn, Từ Linh là con thuyền mơ đến những bến khác. Con thuyền của Trương Chi bị buộc nằm một chỗ sau khi họ Trương nhảy xuống sông tự vận. Vĩnh Lạc kết luận, "hai con thuyền đó khác nhau."

"Năm 1941, Văn Cao viết Thiên Thai. Năm 1943, ông viết Trương Chi. Ở giữa, ông viết một bài rất nhỏ. Ở giữa hai người chị tài sắc là bài Cung Đàn Xưa. 'Chiều năm nay bóng người khơi thương, tiếng đàn gieo oan, giấc mộng chàng Trương.'" Đó là một trong nhiều cách giới thiệu nhạc phẩm của Vĩnh Lạc. Có khi lời giới thiệu còn là dịp để ông bàn đến chuyện hoàn toàn khác. Chẳng hạn, ông đã kêu lên Mai Hương, Quỳnh Dao hát thành "tiếng đàn giao hoan" trong bài Cung Đàn Xưa.

Nói đến bản nhạc Thiên Thai, Vĩnh Lạc ngồi vào đàn dương cầm đánh luôn mấy nốt nhạc giúp người nghe phân biệt ngũ cung Việt Nam (do, ré#, fa, sol, la#, sol, fa, ré#, do) với ngũ cung Tàu (do, ré, mi, sol, la, sol, mi, ré, mi, do và gõ đàn lần thứ hai ông thêm vào các nốt thấp hơn: la, mi, la, do) và ngũ cung Tây nguyên (do, mi, fa, sol, la#, sol, fa, mi, do). Ông khen Phạm Duy đã tài tình mang vào câu nhạc "để nhớ để quên" ngũ cung Tây nguyên. Ông lại cho rằng Văn Cao tài hơn, không những mang vào câu "núi đồi mong nhớ" ngũ cung Tây nguyên mà trong bài Thiên Thai còn có cả ngũ cung Việt Nam lẫn ngũ cung Tàu. Đánh đàn, hát, xướng âm, Vĩnh Lạc làm đủ.

Những trận cười liên tục của khán giả, trong những lần ông trở lại với vai trò MC còn cho thấy, ông biết chọc cười. Đàng hoàng chứ không vô duyên. Giới thiệu bài Suối Mơ, Vĩnh Lạc nói về ước mơ căn nhà bên suối Văn Cao không thực hiện được vì "người ta mãi lo xây hang Pác Pó và lăng Bác." Vĩnh Lạc luôn có những thế võ bất ngờ như thế.

Khánh Ly bước ra sân khấu phải tuyên bố "Đêm nay tôi gặp địch thủ. Nó nói hay quá. Nó đàn đã hayɠlại còn hát hay nữa." Một chỗ khác, cô nói, "Tôi nói không lại nó."

Hát Cho Tuổi Thơ thành công nhờ Vĩnh Lạc như thế đó.

Lâm văn Sang

http://nhanvan.com